مسكنت فرهنگی و كیسه خلیفه (۲)

 وعده كردیم كه اگر عطای كار فرهنگی را به لقایش نبخشیدیم و مجبور به مهاجرت نشدیم درباره راههای برون رفت از بحران فرهنگی باهم صحبت كنیم. پس این فرصت را  با رویكرد جستجوی راهكارهای رسیدن به جامعه­ا­ی با قابلیتهای فرهنگی و توانمندی علمی با ما باشید.

گفتیم كه ما دچار مسكنت فرهنگی و فكری هستیم، برای رهایی از این مسكنت راهی جز همت جمعی معطوف به تعقل نیست و الزاماً این همت باید رویكردی آسیب­شناسانه و عمل گرایانه داشته باشد. شناخت دلایل این فقر نقطه آغاز این حركت اصلاح گرایانه است.

به زعم نگارنده محوری­ترین دلایل ركود و افول سطح فرهنگی و علمی آذربایجان و به ویژه شهر تبریز در دهه­های گذشته را می­توان در موارد زیر جستجو كرد:

1-     افزایش نقش دولت در آموزش، تحقیق و تألیف

2-     بی­رغبتی مردم برای نقش­آفرینی در حوزه فرهنگ و علم

3-     تبدیل مدارك و سنجه­های علمی به ابزاری برای اشتغال و استخدام

4-     تعطیلی نهادهای سنتی علمی و فرهنگی و عدم ایجاد جایگزین­های مدرن

5-     تبدیل محصول علم و فرهنگ و هنر به كالایی ویترینی و حذف آن از زندگی روزمره

6-     تأكید افراطی بر پیشینه درخشان فرهنگی، علمی و هنری

7-     بهره­مندی از مدیران نالایق، ناآشنا و ناتوان در حوزه فرهنگ، علم و هنر

در مقابل این همه معضل كت و كلفت چه می­توان كرد؟ یكی از راهها كه سهل­ترین راه نیز همان است كنار آمدن با این معضلات است! مگر نه اینكه یكی از این مشكلات می­تواند ما را از پا درآورد، پس ما را چه كار با درافتادن با آن! راه دیگر مهاجرت است، بعله مهاجرت! می­توان گلیم خود را از آب گل­آلود كشید و رفت، شاید در بعضی جاها فرش قرمز هم برایتان پهن كنند و راه سوم راهی است صعب و دشوار كه با گزینش آن می­توان ایستاد، زیست و معنی ساختن و اصلاح را فهمید. هماره آنانكه رنج زیستنی این چنین را به جان خریده­اند، اوراق تاریخ نشانه­های بسیاری از این انسانهای سازنده را به نیكی جمع آورده است تا ما بدانیم كه راه افتخار راه پرسنگلاخی است اما ما را به افقهای روشنی می­رساند.

اگر خواستید راه سوم را برگزینید – همچنان كه ما آن را برگزیده­ایم – باید از همین امروز به راهی كه در پیش داریم بیندیشیم، بار و بنه آن را فراهم سازیم و برنامه گام به گام آن را تدوین نماییم. بخشی از این كار به عهده ماست و بخشی دیگر وظیفه مدیران دست اندركار و شخصیت­های تصمیم­ساز جامعه است. با این حال هیچكدام از این گروه­ها نباید منتظر یكدیگر باشند وگرنه این شكاف عظیم همچنان گسترش خواهد یافت و بر فاصله ما با جوامع دیگر خواهد افزود. در فرصت دیگری ساز و كارهای رسیدن به جامعه­ای فرهنگ محور را باهم مرور خواهیم كرد